مديریت كیفیت در مراكز آزمایشگاهی

انتخاب آزمون آماری مناسب

اشتراک گذاری

از کدام آزمون آماری استفاده کنیم؟

این سوال اغلب محققین جوان یا دانشجویانی است که در حال گذراندن پایان نامه هستند و داده‌ها را جمع آوری کرده‌اند ولی هنوز موفق به انتخاب آزمون مناسب برای طرح خود نشده‌اند. حوزه آمار تا آنجا توسعه یافته است که ما را قادر می‌سازد تا تقریبا برای هر نوع طرح تحقیقی که مطرح می شود چندین آزمون آماری در اختیار داشته باشیم. با توجه به چنین امکانی، باید در عین حال منطقی را نیز برای انتخاب نوع آزمون رعایت کنیم. همواره محقق پس از در اختیار داشتن داده ها با این سوال رو بروست که از چه آزمونی برای فرضیات مطرح شده در طرح خود به جهت رسیدن به نتیجه منطقی و مطلوب استفاده کند؟ هر چند سوال تحقیق و فرضیه‌های مطرح شده تا حدودی به او کمک می‌کنند ولی دانستن اینکه چه عواملی در انتخاب یک آزمون دخالت دارند، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. البته بهترین راه برای یاد گیری اینکه از کدام آزمون آماری استفاده کنید این است که خودتان یک آماردان با تجربه باشید. در اینجا هم تجربه بزرگترین معلم است. در حقیقت هیچ روشی وجود ندارد که بتواند به شما یاد دهد که از چه چیزی و در چه زمانی استفاده کنید. مگر اینکه فرصت کافی و تجربه لازم برای انتخاب ابزار مناسب را داشته باشید. این پاورپوینت صرفا راه و روش استفاده از ابزارها را به شما پیشنهاد می‌دهد ولی همه‌ی کار نیست و فقط برای شروع کار مناسب است. ممکن است برای یک طرح آزمون‌های متفاوتی وجود داشته باشد.

 

موضوعات اساسی که در انتخاب یک آزمون آماری دخالت دارند:

– پرسش تحقیق:سوالی که در ابتدا، یک محقق را برای رسیدن به جواب آن، وادار به تحقیق می‌کند.

– فرضیه تحقیق:هر فرضیه آماری مبتنی بر یک آماره (شاخص آزمون) و هر آماره، توزیعخاصی دارد و توزیع‌های آماری در تعیین آزمون، تعیین کننده هستند.

– ماهیت داده‌ها: مشخص کردن متغیرهای مطالعه و نوع داده‌هایی که محقق از پرسشنامه یا هر منبع دیگری به دست آورده است.

پرسش تحقیق ممکن است در یکی از دسته سوالات اساسی زیر قرار گیرد. این سوالات ما را به سمت انتخاب نوع آزمونی که مناسب تحقیق باشد، هدایت می‌کند.

سوال های مقایسه‌ای

۱- آیا می‌خواهید توزیع یک نمونه انتخابی را با یک توزیع نظری خاص مقایسه کنید؟ یا توزیع داده‌ها را با توزیع جمعیتی که داده‌ها از آن استخراج شده‌‌اند، مقایسه کنید؟

اگر سوال تحقیق به دنبال آن است که نمونه‌ای که در اختیار محقق است، از یک توزیع آماری خاص پیروی می‌کند، آزمون‌های یک نمونه‌ای مانند آزمون یک نمونه‌ای t ، آزمون مربع کای، آزمون دو جمله‌ای و آزمون‌های کولموگروف – اسمیرونوف، آزمون‌های مناسبی هستند.

۲-  آیا قصد دارید دو گروه را با یکدیگر مقایسه کنید؟

اگر سوال یک تحقیق به دنبال اختلاف معنی داری بین دو گروه است، از آزمون‌های دو نمونه‌ای مانند آزمون t زوجی یا مستقل، آزمون کی دو، آزمون من ویتنی، آزمون مک نمار و آزمون‌های مشابه استفاده کنید.

۳-  آیا می‌خواهید بیشتر از دو گروه را با یکدیگر مقایسه کنید؟

اگر در پی اختلاف معنی داری بین بیش از دو گروه هستید، از آزمون‌های آنالیز واریانس یا طرح آزمایشات استفاده کنید.

سوال همبستگی

۳-  آیا می‌خواهید رابطه همبستگی بین دو یا چند متغیر را بررسی کنید؟

اگر در پی یافتن رابطه همبستگی بین دو یا چند متغیر هستید از آزمون‌های همبستگی مانند آزمون کی دو، پیرسن، اسپیرمن و تاو کندال و … استفاده کنید.

سوال رگرسیون

۴- آیا می‌خواهید رفتار یک متغیر را از روی تغییرات یک یا چند متغیر دیگر الگوسازی و پیش بینی کنید؟

اگر به دنبال پیش بینی مقادیر یک متغیر، از روی اطلاعات مربوط به یک یا چند متغیر دیگر هستید، مباحث مربوط به رگرسیون (خطی، غیر خطی، لجستیک و …) را دنبال کنید.

جدول زیر یک راهنمای مناسب برای انتخاب آزمون‌های آماری می‌باشد.

تعداد گروه‌ها

نوع متغیر

وضعیت گروه‌ها

آزمون انتخابی

یک نمونه‌ای

همه

آزمون دو جمله ای

یک نمونه‌ای

ترتیبی و اسمی

آزمون همتوزیعی کی دو

یک نمونه‌ای

همه

آزمون تصادفی بودنruns

یک نمونه‌ای

کمی

آزمون  t یک نمونه ای

یک نمونه‌ای

کمی

کلموگرف – اسمیرنوف

مقایسه دو گروه

کمّی

مستقل

آزمون  t مستقل

مقایسه دو گروه

کمّی

وابسته

آزمون  t زوجی

مقایسه دو گروه

رتبه‌ای

مستقل

آزمون من ویتنی

مقایسه دو گروه

رتبه‌ای

وابسته

آزمون ویلکاکسن یاعلامت

مقایسه دو گروه

اسمی

مستقل

آزمون کی دو

مقایسه دو گروه

اسمی

وابسته

آزمون مک نمار

مقایسه بیشتر از دو گروه

کمّی

مستقل

آنالیز واریانس یک طرفه

مقایسه بیشتر از دو گروه

کمّی

وابسته

آنالیز واریانس با مشاهدات تکراری

مقایسه بیشتر از دو گروه

رتبه‌ای

مستقل

آزمون کروسکال والیس

مقایسه بیشتر از دو گروه

رتبه‌ای

وابسته

آزمون فریدمن

مقایسه بیشتر از دو گروه

اسمی

مستقل

آزمون کی دو

مقایسه بیشتر از دو گروه

اسمی

وابسته

آزمون کوکران

جهت هماهنگی برای برگزاری دوره‌‌ آموزشی تجزیه و تحلیل آماری نتایج با نرم افزار MINITAB یا SPSS می توانید با ایمیل Mdastmardi@yahoo.com یا شماره همراه مدیریت پایگاه ۰۹۱۲۵۴۴۶۰۴۵ (مصطفی دستمردی) تماس بگیرید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *